SOĞMATAR ANTİK ŞEHRİ


Soğmatar Antik Kenti

Şuayb Şehri'nden kuzeye doğru devam eden şose yol 16 km. sonra tarihi Soğmatar Antik Kenti harabelerine ulaşır. Soğmatar kelimesi, Arapça yağmur anlamındaki “Matar” sözcüğünden gelir. Tektek Dağları'nın kışın bol yağmur alan bu bölgesinde bulunan çok sayıda sarnıç ve kuyuda biriktirilen sular, dağlarda otlatılan koyun ve keçi sürülerinin yaz aylarındaki su ihtiyacını karşılarmış. Bu özelliğinden dolayı köy günümüzde de “Yağmurlu” adıyla anılıyor.

Bölgede, Firavun’dan kaçan Hz. Musa'nın burada çiftçilik yaptığına ve köy içerisindeki kuyulardan birinin Hz. Musa'nın mucizevi asası tarafından açıldığına inanılır.

Köyün ortasında yer alan höyük, Soğmatar’ın milattan önceki dönemlerde kurulduğunun ipuçlarını veriyor. Tepedeki duvar ve burç kalıntıları, höyüğün MS 2. yy’da kale olarak kullanıldığını ortaya koyuyor.

Araştırmalara göre Soğmatar, MS 2. yy’da bir Pagan din merkezidir. Bu dinin baş tanrısı Mare-lahe’yi (Tanrıların Efendisi) temsil eden bu açık hava mabedi, yani Kutsal Tepe, Soğmatar’ın yerleşim düzeninin merkezini oluşturur.

Kutsal Tepe’nin çevresindeki tepelerde yer alan dairesel 7 yapı kalıntısının önceleri Güneş, Ay, Satürn, Jüpiter, Mars, Venüs ve Merkür tanrılarını temsil ettiği düşünülmüş; daha sonra yapılan araştırmalarda buraalrın bir mezar anıtı ve kutsal alan olduğu anlaşılmış. Kutsal Tepe’ye çıkan Soğmatar’lı Paganlar’ın bu tapınaklara yönelerek ibadet ettikleri düşünülmektedir.

Ayrıca, Harran Sabiilerinin de, Ay Tanrısı Sin Mabedi’ndeki ibadetleri sırasında, Baştanrı Marelahe'nin mabedinin bulunduğu Soğmatar'daki Kutsal Tepe'ye yöneldikleri düşünülmektedir.

Soğmatar Kalesi’nin 250 metre kuzeybatısında yer alan Pognon Mağarası olarak adlandırılan mağaranın duvarlarında, MS 150-200 yıllarına ait tanrıları ve önemli kişileri tasvir eden insan kabartmaları bulunur.

Kutsal Tepe'nin zirvesinde kaya yüzeyine oyulmuş Süryanice yazılar, bazı önemli kişilerin Marelahe adına bu tepeye diktirdikleri anıt sütunlar ve sunaklar ile ilgilidir. Bu yazılardan tepenin batısında olanında:

Ben Arap Valisi Adona oğlu Tridates. 476 yılının Şubat ayında, efendim kral ve oğullarının hayatı için, babam Adonna'nın hayatı için kendi hayatım, kardeşlerimin ve çocuklarımın hayatları için Marelahe'ye bu sunağı yaptım ve bir sütun diktim” yazılıdır.

Soğmatar Kutsal Tepesi

Kutsal Tepe'nin kuzey yamacının zirveye yakın kısmında, kayaya oyulmuş insan şeklinde iki adet tanrı kabartması bulunur. Bunlardan sağ tarafta olanı 1.10 metre boyunda bir erkek figürüdür. Dizlerine kadar inen bir elbise giymiş, ayakta durur vaziyetteki bu figürün başının arkasında güneşi sembolize eden istiridye biçiminde bir şekil bulunur. Bu kabartmanın sağındaki Süryanice kitabede “Tanrı bu heykeli Ma'na için 476 yılının Mart ayının 13'ünde emretti” yazılıdır.

Soğmatar’ın 11 km kuzeyinde yer alan Büyük Senem Mığar Köyü’ndeki mimari kalıntılar ve Kapadokya’daki gibi kayaya oyulmuş evler, bölgenin Hristiyanlığın ilk dönemlerinde önemli bir merkez olduğunu gösterir. Köy içindeki tepe üzerinde yer alan üç katlı anıtsal kalıntının bir manastır veya bir saraya ait olduğu sanılmaktadır. Kuzeyinde ise Bizans Dönemi’nde yapıldığı tahmin edilen kayalara oyulmuş kiliseler bulunur.

Günümüzde bu kalıntıların bir bölümü ev olarak kullanılıyor; ev sahipleri, büyük bir içtenlikle, misafirlere kalıntıları gezdiriyor. Kalıntıları gezmek isterseniz ev sahiplerine söylemeniz yeterli, size yardımcı olacaklardır.