SABİT BİN KURRA

Sabit Bin Kurra'nın Hayatı

826’da Harran’da doğmuştur. Bu şehrin çok sayıda bilgin yetiştiren seçkin bir ailesine mensuptur. Çocukluğu ve gençliği Harran’da geçmiştir. Harran çarşısında kuyumculuk yapmaktayken Yunanca, Süryanice ve Arapçaya hâkimiyetinin de etkisiyle zaman içinde felsefeye merak sarmış, ancak alışılmışın dışındaki düşünceleri nedeniyle mahkum edilmek istenmiştir. Bunun üzerine Harran’dan ayrılmış ve bir süre farklı yerlerde yaşadıktan sonra Bağdat’a gitmiştir. Sarayın gözlemevinde görevli bilginler arasına giren Sâbit bin Kurrâ bu andan itibaren tamamen bilime yönelmiştir.

Bu dönemde bir yandan matematik, tıp, gökbilim, felsefe, mantık vb. alanlarda eserler yazmış, bir yandan da Grekçe ve Süryaniceye hâkimiyeti nedeniyle bu konularda yazılmış önemli eserleri Arapçaya tercüme etmiştir. Ömrünü bilime adayan bu büyük bilim insanı 18 Şubat 901 tarihinde 75 yaşında Bağdat’ta vefat etmiştir.

Sâbit Bin Kurrâ yaşadığı çağın en büyük matematikçisidir. Özellikle geometri ve trigonometri alanlarındaki çalışmalarıyla matematikte yeni bir dönemin başlangıcını oluşturduğu söylenebilir. Bu nedenle Batılı bilginlerin bir kısmı onun için “Arapların Öklid’i” tabirini kullanır.

Sadece matematik alanında değil pek çok bilim dalında çalışmalar yapmış, eserler vermiştir.

Sâbit bin Kurrâ, matematik ve geometri üzerine çok sayıda risale yazmıştır. Cebiri ilk kez geometriye uygulayan kişidir. Trigonometri çalışmaları, bu alanın Batı’da öğrenilip yayılmasını sağlamıştır. Sayılara ilişkin çalışmaları ile yüksek dereceli denklemleri çözme yöntemleri de bu alanlarda ilk olma niteliği taşır. Gökbilim, tıp, mantık, eczacılık, felsefe ve müzikle ilgili çok sayıda eserin sahibidir. Dağların oluşumu, Güneş ve Ay tutulması, kızamık ve çiçek hastalığı gibi konular hakkında da eserleri vardır. Bunların sayısı tam olarak bilinemese de 150 kadar eseri olduğu kabul edilir. Bu eserlerden elliye yakını günümüze kadar gelebilmiştir.